Савдо ва хизматлар учун 6%лик янги ҚҚС режими

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 26 майдаги ПФ-100-сон Фармони билан 2026 йил 1 июндан бошлаб махсус тартибни ихтиёрий равишда қўллаш имконияти жорий этилди.

Сана: 2026 йил август

Мавзу: 2026 йил 1 июндан бошлаб ҚҚСни ҳисоблаш ва тўлашнинг соддалаштирилган тартибини қўллаш

Ким учун: савдо, умумий овқатланиш ва хизмат кўрсатиш соҳасидаги компаниялар

Қисқача

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 26 майдаги ПФ-100-сон Фармони билан 2026 йил 1 июндан бошлаб асосий фаолият тури умумий овқатланиш, савдо ёки хизмат кўрсатиш бўлган тадбиркорлар учун ҚҚСни ҳисоблаш ва тўлашнинг махсус тартибини ихтиёрий равишда қўллаш имконияти жорий этилди. Режим 2030 йил 1 январга қадар амал қилади.

Ушбу тартиб қўлланилганда ҚҚС ставкаси товарлар ва хизматларни реализация қилиш айланмасининг 6%и миқдорида, фойда солиғи ставкаси 0% миқдорида белгиланади, фойда солиғи бўйича ҳисобот тақдим этиш мажбурияти эса бекор қилинади. Бунда тадбиркор товарлар ва хизматларни сотиб олишда тўланган кирувчи ҚҚСни ҳисобга олиш ҳуқуқига эга бўлмайди.

Режимни танлашда айнан сўнгги шарт ҳал қилувчи аҳамиятга эга: 6%лик ставканинг ўзи махсус тартиб стандарт режимга нисбатан молиявий жиҳатдан фойдалироқ бўлишини англатмайди.

2026 йил 1 июндан нималар ўзгарди

Махсус механизм жорий этилгунга қадар Ўзбекистондаги асосий ҚҚС режими 12%лик ставкани назарда тутади. Ушбу ставка Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 258-моддасида белгиланган.

ПФ-100-сон Фармон тадбиркорларнинг муайян тоифалари учун муқобил имконият яратди: одатдаги солиқ режимида ишлашни давом эттириш ёки 6%лик ҚҚС билан махсус тартибга ихтиёрий ўтиш. Президентнинг расмий сайтида ислоҳот тақдим этилганда тадбиркорларга айнан янги ва амалдаги режим ўртасида танлаш ҳуқуқи берилиши тўғридан-тўғри кўрсатилган.

Шундай қилиб, компания савдо билан шуғулланиши ёки хизмат кўрсатишининг ўзи махсус тартибга автоматик ўтишни англатмайди.

Янги тартибдан кимлар фойдаланиши мумкин

Фармон асосий фаолият тури қуйидагилардан бири бўлган тадбиркорларга танлаш ҳуқуқини беради: умумий овқатланиш, савдо ёки хизмат кўрсатиш. Махсус тартиб 2026 йил 1 июндан 2030 йил 1 январга қадар бўлган давр учун назарда тутилган.

Муайян компания ўтишдан олдин унинг асосий фаолият тури белгиланган шартга мос келиши-келмаслигини текшириши лозим. Бу айниқса бир нечта йўналишда ишлайдиган бизнес учун муҳим, масалан, компания бир вақтнинг ўзида товар сотса, маҳсулот ишлаб чиқарса ва хизмат кўрсатса.

Солиқ қандай ҳисобланади

Махсус режимда ҚҚС товарлар ва хизматларни реализация қилиш бўйича барча айланмаларга 6% ставкада ҳисобланади. Шу билан бир вақтда фойда солиғи ставкаси 0%ни ташкил этади ва тегишли солиқ ҳисоботини тақдим этиш талаб этилмайди.

Бироқ механизм стандарт ҚҚС тизимидан жиддий фарқ қилади: компания товарлар ва хизматларни сотиб олишда ўз етказиб берувчиларига тўлаган солиқ суммалари ҳисобга олинмайди. Бу ПФ-100-сон Фармонда тўғридан-тўғри назарда тутилган.

Бундан муҳим амалий хулоса келиб чиқади: режимни танлашдан олдин компанияга ҳар икки вариант бўйича солиқ юкини ҳисоблаб чиқиш мақсадга мувофиқ.

ҚҚС солинадиган харидлар улуши юқори бўлган бизнес учун кирувчи ҚҚСни ҳисобга олиш имконининг йўқлиги якуний иқтисодий натижага сезиларли таъсир кўрсатиши мумкин. Қийматнинг асосий қисми ўз хизматлари ҳисобига яратиладиган ва ҚҚС солинадиган харидлари нисбатан кам бўлган компанияда натижа бошқача бўлиши мумкин.

Бу муайян харажатлар тузилмасининг иқтисодий самарасига боғлиқ, шунинг учун 6%лик режимни барча ҳолатларда фойдалироқ деб ҳисоблаб бўлмайди.

Фойда солиғи

Янги режимнинг яна бир муҳим фарқи — фойда солиғининг ноллик ставкаси.

Фармон фойда солиғи ставкасини 0% миқдорида белгилайди ва шу билан бир вақтда ҚҚСнинг соддалаштирилган тартибини танлаган тадбиркорлар учун ушбу солиқ бўйича ҳисобот тақдим этиш мажбуриятини бекор қилади.

Бу маъмурий юкни камайтиради, бироқ қарор қабул қилишда компания режимни яхлит баҳолаши — кирувчи ҚҚСни ҳисобга олиш ҳуқуқи йўқолишини ҳам инобатга олиши ва фойда солиғидан озод этилишни алоҳида кўриб чиқмаслиги лозим.

Умумбелгиланган режимга ўтиш чегараси ҳам ўзгарди

ПФ-100-сон Фармон умумбелгиланган солиқ солиш тартибига ўтиш билан боғлиқ даромаднинг энг юқори миқдорини ҳам ўзгартирди.

2026 йил 1 июндан бошлаб у 12 000 базавий ҳисоблаш миқдори (БҲМ) этиб белгиланди.

Ислоҳотни муҳокама қилиш босқичида Президентга аввалги чегарани тахминан 1 млрд сўмдан 5 млрд сўмгача ошириш таклифи киритилган эди. Қабул қилинган Фармонда якуний қоида юридик жиҳатдан 12 000 БҲМ орқали ифодаланган, шунинг учун нормани қўллашда айнан шу миқдордан фойдаланиш лозим.

Нега 6%лик режимни стандарт режим билан таққослаш керак

«ҚҚС 6%» номи одатдаги 12%лик ставка билан солиштирганда солиқ юки автоматик равишда икки баравар камаяди, деган тасаввур уйғотиши мумкин.

Ҳуқуқий ва молиявий нуқтаи назардан бундай таққослаш тўлиқ эмас.

Одатдаги режимда компания Солиқ кодексида назарда тутилган ҳолларда кирувчи ҚҚСни ҳисобга олиш механизми орқали инобатга олади. ПФ-100-сон Фармон бўйича махсус режимда бундай ҳуқуқ мавжуд эмас.

Шунинг учун қарор қабул қилиш учун камида реализация ҳажми, харажатлар тузилмаси, кирувчи ҚҚС, кутилаётган фойда ва компания мижозларининг хусусиятини таққослаш зарур. Стандарт режимда умумий ҚҚС ставкаси 12%ни ташкил этса, махсус ставка ҳисобга олиш ҳуқуқисиз айланманинг 6%ига тенг.

B2B-сотувлар моделини ҳам алоҳида ҳисобга олиш лозим. Етказиб берувчининг солиқ режими нафақат унинг ўзи, балки мижозларининг нарх шаклланиши ва солиқ иқтисодиёти учун ҳам аҳамиятга эга бўлиши мумкин. Шунинг учун ўтишни амалдаги тижорат шартномалари шартларини ҳам ҳисобга олган ҳолда таҳлил қилиш мақсадга мувофиқ.

Компания ўтишдан олдин нима қилиши керак

Режимни танлашдан олдин LOYAL компаниянинг асосий фаолият тури ҳақиқатан ҳам махсус тартибни қўллаш имконини беришини аниқлашни; 12% ва 6% ставкалардаги ҳақиқий солиқ юкини таққослашни; ҳисобга олинмай қоладиган кирувчи ҚҚС ҳажмини ҳисоблашни; фойда солиғининг ноллик ставкаси таъсирини баҳолашни; асосий етказиб берувчилар ва харидорлар билан тузилган шартномаларни текширишни; шунингдек ўтиш иқтисодий ва ҳуқуқий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўладиган вақтни аниқлашни тавсия қилади.

Бир нечта фаолият йўналишига эга компаниялар учун қўшимча равишда қайси йўналиш асосий эканини ва янги режим бизнеснинг мавжуд тузилмасига қандай татбиқ этилишини таҳлил қилиш талаб этилади.

Кичик бизнес учун бошқа ўзгаришлар

ПФ-100-сон Фармон фақат ҚҚСнинг янги тартиби билан чекланмайди. Хусусан, 2026 йил 1 июндан умумий овқатланиш корхоналари учун нақд пулсиз тушумлар улушидан қатъи назар тўланган ҚҚСнинг 40%и қайтарилиши назарда тутилган, 2027 йил 1 январдан эса кичик бизнес субъектларига бухгалтерия ҳисобини юритувчи ташкилотлар ва солиқ маслаҳатчиларини жалб қилиш харажатларини икки баравар миқдорда ҳисобга олишга рухсат берилади.

Ислоҳот солиқ маъмуриятчилигини соддалаштиришга ҳам қаратилган. Уни расман тақдим этиш босқичида ҚҚС бўйича айрим жараёнларни автоматлаштириш ва солиқ тўловчиларнинг маъмурий юкини камайтириш назарда тутилган эди.

6%лик махсус ҚҚС режими савдо, умумий овқатланиш ва хизмат кўрсатиш соҳасидаги корхоналарга солиққа тортишни ташкил этишнинг қўшимча вариантини тақдим этади, бироқ унинг жозибадорлиги бизнеснинг муайян молиявий моделига боғлиқ.

Танлашдаги асосий масала — фақат ҚҚС ставкаси миқдори эмас, балки компания айланмаси, кирувчи ҚҚС ва фойдасининг ўзаро нисбатидир.

Шунинг учун янги тартибга ўтишдан олдин икки сценарий бўйича солиқ ҳисоб-китобини амалга ошириш ва компаниянинг режимни қўллаш шартларига мувофиқлигини ҳуқуқий жиҳатдан текшириш мақсадга мувофиқ.

Манбалар

Асосий норматив манба — Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 26 майдаги ПФ-100-сон «Кичик бизнес субъектларини ривожлантириш учун янада қулай иқтисодий ва маъмурий шарт-шароитлар яратиш тўғрисида»ги Фармони.

ҚҚСнинг умумий ставкаси Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 258-моддасида белгиланган.

Ислоҳотнинг мақсад ва мазмунига оид расмий тушунтиришлар 2026 йил 26 майда Ўзбекистон Республикаси Президентининг сайтида эълон қилинган.